Mijn Catalogus

A fgelopen donderdag bezocht ik de voorstelling “ Who the f*** is oom Jo ” in Kamp Vught. Jo was een oom van actrice Carolien van den Berg . In 1943 werden hij en zijn vrouw doodgeschoten in vernietigingskamp Sobibor. Jo bleek verzekerd te zijn en via de SJOA krijgt Carolien na de dood van haar vader 3.900 gulden op haar rekening gestort. De erfenis van haar oom die haar vader had geweigerd. Maar wie was oom Jo? Het is het startpunt voor Carolien om op onderzoek te gaan naar haar Joodse familiegeschiedenis. Ze begint haar zoektocht met het boek “Buitenspel” uit 1993 waarin haar vader zijn oorlogservaringen heeft opgeschreven.

Na het schrijven van zijn bestseller: The crimson petal and the white , werd Michel Faber vaak gevraagd of er een vervolg kwam. Het open einde van het boek over prostituee Sugar in het Londen van de jaren 1870, leidde tot veel vragen over hoe het verder ging met haar. Hoewel de schrijver geen vervolg wilde maken, komt hij met The Apple toch in de buurt. In ieder hoofdstuk volg je een van de personages uit de bestseller. Daarbij kan het hoofdstuk gaan over de jaren van 1870, ervoor of erna.

Een vriend van schrijver Henning Mankell wees hem op een opmerkelijke vrouw die hij in de oude koloniale archieven van Mozambique had ontdekt. Een dame van Zweedse komaf zou begin twintigste eeuw naar het land zijn gekomen en in de stad Lourenço Marques het grootste bordeel hebben geleid. De aanzienlijke bedragen die ze aan belastinggeld betaalde waren in de archieven vastgelegd. Het bleken ook de enige bronnen te zijn die melding van haar maken. Hoe de vrouw in Afrika terecht kwam, hoe haar leven eruit zag tijdens en nadat ze het bordeel had verlaten is nergens terug te vinden. Maar de vragen prikkelde de fantasie van Mankell tot het schrijven van dit boek.

Het duurde maar liefst negen romans voordat John Boyne een verhaal over zijn vaderland durfde te schrijven: " I wouldn't write about Ireland, until I had a story that I wanted to tell... " . Het thema dat hij uiteindelijk heeft gekozen is niet lichtzinnig: de misstanden in de Ierse katholieke kerk en de vraag hoe schuldig degenen waren die wegkeken.

Het laatste boek dat ik in 2015 uitgelezen heb is Gevangenissen in oorlogstijd van Ralf Futselaar , onderzoeker bij het NIOD . Hoewel de Duitse bezetters veelvuldig gebruik maakten van de Nederlandse gevangenissen in de Tweede Wereldoorlog, bleven de directeuren en gevangenisbewaarders van voor de oorlog in dezelfde functie doorwerken. Futselaar onderzoekt hoe zij omgingen met de nieuwe situatie. 

Op 4 september bezochten mijn schoonmoeder en ik een boeiende lezing van Hanneloes Pen bij Nationaal Monument Kamp Vught . Aanleiding was het net verschenen boek van de spreekster over Geertje Pels. In 2013 kreeg deze bijzondere vrouw  postuum de Yad Vashem  voor haar opoffering tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het boek van Pen vertelt niet alleen het verhaal over de Zaanse Geertje. Ook de impact die haar opoffering heeft gehad op degene die ze gered heeft -Marion Swaab- staat centraal. "[...] Als mijn moeder [echter] had geweten wat Marion na de oorlog was aangedaan... Dat had zij nooit gewild" (p.192)

Onlangs won het werk de Libris Geschiedenis Prijs 2015 . De auteur is journalist en vervend schaker Alexander Münningshof. In het boek beschrijft hij zijn familiegeschiedenis: van zijn grootvader tot hemzelf, de stamhouder . Het schrijven nam maar liefst 15 jaar in beslag. Dat had onder andere te maken met zijn drukke baan en twijfel over de schrijfvorm. Zijn vrouw wees hem er bovendien op dat de familieverhalen te rooskleurig werden vertelt. (1) Hij had tijd nodig om het verhaal objectief en goed leesbaar op papier te zetten.  Is hij daarin geslaagd?

De Amerikaanse schrijver Anthony Doerr won de Pulizerprijs voor fictie in 2015 met zijn boek: All the light we cannot see . Het verhaal heeft bovendien bovenaan de bestsellerlijst van de New York Times gestaan. Inmiddels is het vertaalt in het Nederlands en met 542 pagina's een fors boek. Hoe de schrijver op het idee voor het verhaal kwam wordt in onderstaand YouTube filmpje door hem zelf verteld. De magie van de radio, de Franse plaats St. Malo en de Tweede Wereldoorlog staan daarbij centraal in de levens van twee mensen.